Lekkere verhalen

Natuurlijk imkeren

Natuurlijk imkeren

Waar blijft die honing van ’t Soete Leven nou, zul je wellicht denken? Tja, ik maar enthousiast roepen dat ik potjes ging leveren dit jaar, blijken mijn bijen andere plannen te hebben. Lekker zwermen bijvoorbeeld. Of gewoon eens even een koninginnetje wisselen, wat betekent dat het bijenvolk weer enige tijd nodig heeft om op volle sterkte te komen. Ze doen van alles, maar de honingoogst wil nog niet echt lukken. En dat terwijl mijn bijenlegertje inmiddels vier volken groot is. Het is hoe de natuur werkt. Ze doen maar, ik wacht wel. En jullie met mij.

De koningin is dood, lang leve de koningin!
Daar lag ze dan. Creperend voor de ingang van haar kast. Doodgestoken. Het volk wilde haar om de één of andere reden niet meer. Ze hadden een nieuwe geregeld. Soms denk ik dat je een bijenkoningin beter presidente kan noemen, want ze heeft werkelijk niets te zeggen. Ze wordt gekozen door het volk en mag hen dienen zolang het ‘t volk belieft.

In mijn kast had een zogenaamde “stille moerwisseling” plaatsgevonden en ik was toevallig getuige van het bijna-lijk van een koningin. Meestal merk je als imker niets van dit fenomeen. Ze doen het gewoon, een nieuwe koningin opvoeden en die oude de kast uitgooien. Het gevolg is dat de nieuwe koningin eerst op bruidsvlucht moet, op zoek naar darren om bevrucht te raken en pas daarna kan ze weer aan de leg. En dan duurt het nog 21 dagen voordat er weer nieuwe werksters uitlopen. In de tussentijd wordt er wel stuifmeel en nectar gehaald, maar het volk krijgt toch een kleine terugslag. En de honingproductie daarmee ook.

Zwerm bijen in de lucht Zwerm bijen op de heg 

Machtig rondzwermen
Het is ronduit een machtig fenomeen: het zwermen van bijenvolken. Op eerste paasdag kwam ‘mijn’ eerste zwerm af. Mijn hart bonkte in mijn binnenste. Van opwinding, van verwondering en van spanning. Bij de gemiddelde imker is een zwerm een zeldzaamheid, want zwermen worden meestal voorkomen. Maar wie op natuurlijke manier wil imkeren, laat zijn bijen doen wat ze het liefste doen en dat is bijvoorbeeld zwermen.

Een volk dat zwermt splitst zich door de helft. De ene helft heeft zich voorbereid op een reis waarvan de bestemming ongewis is. Ze hebben flink wat vetreserves opgedaan en zich volgezogen met honing. Het wachten is tot de nieuwe koningin(nen) uitlopen en dan besluit de oude koningin om met haar uitverkorenen – of kiezen de uitverkorenen een koningin? Moet ik nog eens uitzoeken… – te gaan zwermen. Ze stromen letterlijk de kast uit, beginnen met een overdonderd gezoem boven de bijenstal te cirkelen en kiezen dan na enige tijd een landingsplaats. Meestal niet eens zo ver van hun voormalige huis. Daar gaat de zwerm dan in een kluitje hangen en vervolgens gaan de speurbijen op zoek naar een nieuw huis. Hebben ze dat eenmaal gevonden, dan zwermen ze verder. Op naar hun nieuwe huis. Eén volk is twee volken geworden.

Bijen lopen na zwerm zelf de kast in Raat gebouwd door de bijen 

Natuurlijk! Toch?
Tot zover het natuurlijk imkeren, want voordat ze echt wegzwermen grijp ik dan toch in: ik schep de zwerm in een korf – in mijn geval de wasmand – en dan breng ik ze onder in een nieuwe woning. Je hebt ze nooit allemaal tegelijk te pakken, maar als je de koningin hebt, dan kruipt de rest vanzelf in de nieuwe kast. Dit proces van natuurlijke selectie – de bijen kiezen een koningin om mee te zwermen – is naar mijn stellige overtuiging een must voor de gezondheid en eenheid van een bijenvolk en dus laat ik ze dit waar mogelijk doen.

Echt natuurlijk imkeren blijft lastig. Honingbijen zijn goed beschouwd een gedomesticeerde diersoort. In het wild kunnen ze prima overleven, maar in ons dichtbevolkte kikkerlandje zijn maar weinig goede, natuurlijke bijenwoningen. Scheppen is daarom misschien wel diervriendelijker. Het is voor mij nog een zoektocht. Ik leer momenteel veel van Albert Muller tijdens de cursus biodynamisch imkeren. Een aanrader voor wie meer vanuit het wezen van de bij wil imkeren.

Maar écht natuurlijk? Dat is het misschien pas als een uitgezwermd volk toevallig jouw bijenstal passeert en besluit daar te landen in een lege bijenkast….

Ik zal een leeg exemplaar neerzetten. Wie weet.